پایش انواع هود

پایش هودهای آزمایشگاهی (Laboratory Hood Monitoring and Qualification)

مقدمه

هودهای آزمایشگاهی از اجزای حیاتی سیستم‌های ایمنی زیستی و شیمیایی هستند که با هدف محافظت از کاربر، محیط آزمایشگاه و نمونه‌ها طراحی شده‌اند.
پایش عملکردی این هودها به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شود تا از کارایی سیستم تهویه، یکپارچگی فیلترها، و تطابق با استانداردهای ایمنی اطمینان حاصل شود.

پایش هودها شامل مجموعه‌ای از آزمون‌ها، اندازه‌گیری‌ها و بازرسی‌های چشمی است که باید طبق برنامه‌ی مدون (حداقل سالیانه یا پس از تعمیر/جابجایی) اجرا شود.

انواع هودهای آزمایشگاهی

1-هود شیمیایی (Chemical Fume Hood)

هودهای شیمیایی برای کار با مواد سمی، فرار و خورنده استفاده می‌شوند. این سیستم‌ها بخارات شیمیایی را از ناحیه کاری خارج کرده و از تماس اپراتور با گازهای خطرناک جلوگیری می‌کنند.

ویژگی‌ها:

سیستم تهویه با مکش مداوم و تخلیه به اگزاست

دریچه شیشه‌ای (Sash) قابل تنظیم

سیستم هشداردهنده افت فشار یا کاهش سرعت جریان

2-هود بیولوژیک (Biological Safety Cabinet - BSC)

هودهای ایمنی زیستی برای کار با نمونه‌های بیولوژیک، سلولی و میکروبی طراحی شده‌اند و از فیلترهای HEPA یا ULPA برای حذف ذرات معلق و آلودگی‌های زیستی استفاده می‌کنند.

کلاس‌های BSC:

کلاس I: حفاظت از کاربر و محیط

کلاس II: حفاظت از کاربر، نمونه و محیط (انواع A1, A2, B1, B2)

کلاس III: محفظه‌های کاملاً ایزوله و فشار منفی برای عوامل خطرناک سطح بالا

مقایسه عملکردی

ویژگی	هود شیمیایی	هود بیولوژیک
کاربرد	کار با بخارات و گازهای شیمیایی	کار با عوامل بیولوژیک
هدف حفاظت	کاربر و محیط	کاربر، نمونه و محیط
فیلتر	بدون فیلتر یا فیلتر کربن فعال	فیلتر HEPA/ULPA
جهت جریان هوا	از محیط به داخل هود و سپس تخلیه	جریان لامینار عمودی/افقی
محیط کاری	غیر استریل	استریل

آزمون‌های پایش و صلاحیت عملکردی

الف) هودهای بیولوژیک (BSC)

مطابق استاندارد NSF/ANSI 49 و ISO 14644-3

1-آزمون یکپارچگی فیلتر HEPA (HEPA Integrity Test)

روش PAO/DOP با اندازه ذرات ۰٫۳ میکرون
عدم نشت بیش از ۰٫۰۱٪ در سطح فیلتر و فریم

2-آزمون سرعت و جهت جریان هوا (Airflow Velocity and Pattern Test)

بررسی سرعت متوسط جریان (۰٫۳۵–۰٫۵ m/s در سطح کاری)
تست دود (Smoke Visualization) برای ارزیابی الگوی لامینار

3-آزمون فشار و انسداد کانال‌ها

اندازه‌گیری افت فشار در مسیر فیلتر و مجرا

4-تست میکروبی (Microbial Containment Test) (در صورت نیاز)

ارزیابی نشت آئروسل بیولوژیک با اندیکاتور میکروبی

5-تست نویز، روشنایی و ارتعاش (در تست‌های دوره‌ای)

ب) هودهای شیمیایی

مطابق استانداردهای ASHRAE 110، EN 14175 و ANSI Z9.5

1-آزمون سرعت مکش در دهانه (Face Velocity Test)

اندازه‌گیری سرعت متوسط جریان (۰٫۴–۰٫۶ m/s بسته به نوع کار)
یکنواختی ±۲۰٪ در کل سطح بازشو

2-تست دود (Smoke Test / Tracer Gas Test)

مشاهده مسیر جریان و تشخیص بازگشت هوا یا نشت
در مدل گازی، از SF₆ یا ایزواکتان برای ردیابی نشتی استفاده می‌شود

3-بررسی یکپارچگی بدنه و سیستم تهویه

بازدید از بدنه، اتصالات، کانال خروجی، دمپر و هشداردهنده‌ها

4-تست عملکرد فن و اگزاست

اطمینان از فشار منفی کافی در مسیر خروج

دوره و فرکانس پایش

نوع هود	دوره پایش	زمان‌های خاص برای تکرار
BSC کلاس II	هر ۶ تا ۱۲ ماه	پس از جابجایی، تعویض فیلتر، تعمیر یا نصب مجدد
هود شیمیایی	سالیانه	پس از تعمیر، تغییر مسیر تهویه یا جابجایی فن

اهمیت پایش دوره‌ای

ایمنی کاربر: جلوگیری از تماس با بخارات یا آئروسل‌های خطرناک

حفاظت محیطی: ممانعت از نشت آلودگی به فضای عمومی

دقت نتایج آزمایشگاهی: کنترل آلودگی متقاطع و تضمین صحت نتایج

افزایش عمر تجهیزات: شناسایی به‌موقع افت عملکرد و خرابی‌ها

الزامات کالیبراسیون و اعتبارسنجی

تمام دستگاه‌های اندازه‌گیری سرعت، فشار و ذرات باید دارای گواهی کالیبراسیون معتبر باشند.

گزارش پایش باید شامل داده‌های خام، شرایط محیطی، روش آزمون، و نتیجه نهایی با وضعیت «قبول/عدم‌قبول» باشد.

مستندات پایش بخشی از سیستم Qualification (IQ/OQ/PQ) در تجهیزات آزمایشگاهی محسوب می‌شود.

خدمات آزمایشگاه پارس

آزمایشگاه پارس با بهره‌گیری از تجهیزات کالیبره و کارشناسان متخصص، خدمات زیر را در حوزه پایش و تأیید هودها ارائه می‌دهد:

انجام آزمون‌های HEPA Integrity، Airflow Velocity، Smoke Visualization، Leakage

تأیید سالیانه هودهای بیولوژیک و شیمیایی

صدور گواهی عملکرد (Performance Certificate) مطابق استانداردهای بین‌المللی

مشاوره در طراحی، نصب و نگهداری سیستم‌های تهویه و فیلتر

تماس برای هماهنگی پایش

📞 07137175910
📞 09376322967

آزمایشگاه پارس با تکیه بر استانداردهای بین‌المللی و الزامات GMP، خدمات پایش و اعتبارسنجی هودهای آزمایشگاهی را برای مراکز تحقیقاتی، تولیدی، دارویی و تجهیزات پزشکی ارائه می‌دهد.