بررسی خاصیت ضدباکتریایی ضدعفونی‌کننده‌های دست
اهمیت ارزیابی اثر ضد میکروبی
ضدعفونی‌کننده‌های دست یکی از ابزارهای اصلی در کنترل انتقال عفونت در محیط‌های پزشکی، صنعتی و عمومی محسوب می‌شوند. این فرآورده‌ها باید قادر باشند فلور میکروبی گذرای پوست را به‌طور مؤثر کاهش داده و از انتقال باکتری‌های بیماری‌زا جلوگیری کنند.
ارزیابی عملکرد ضد میکروبی این محصولات پیش‌شرط اصلی تأیید کارایی و ایمنی آن‌ها در سطح بین‌المللی است و بر اساس مجموعه‌ای از استانداردهای مرجع انجام می‌شود.
استانداردهای بین‌المللی مرتبط
| کد استاندارد | عنوان استاندارد | کاربرد |
|---|---|---|
| EN 1500 | Chemical disinfectants and antiseptics – Hygienic handrub – Test method and requirements | آزمون عملکرد بهداشتی محلول‌های ضدعفونی‌کننده دست بدون آب |
| EN 1499 | Hygienic handwash – Test method and requirements | آزمون شست‌وشوی دست با محصولات شوینده آنتی‌باکتریال |
| EN 12791 | Surgical hand disinfection – Test method and requirements | آزمون آماده‌سازی جراحی دست‌ها |
| ASTM E1115 | Evaluation of surgical hand scrub formulations | ارزیابی فرمولاسیون ضدعفونی‌کننده‌های جراحی |
| ASTM E1054 | Evaluation of inactivators of antimicrobial agents | ارزیابی تداخل‌کننده‌ها و مواد خنثی‌کننده در آزمون‌های ضدعفونی‌کننده |
هدف آزمون
هدف از انجام این آزمون، ارزیابی میزان کاهش بار میکروبی پوست دست پس از استفاده از فرآورده ضدعفونی‌کننده است. این ارزیابی میزان اثرگذاری واقعی محلول یا ژل ضدعفونی‌کننده را در شرایط شبیه‌سازی‌شده (in vivo) مشخص می‌کند و معیاری برای تأیید یا رد کارایی محصول در کنترل عفونت محسوب می‌شود.
روش انجام آزمون (مطابق EN 1500)
1-انتخاب داوطلبان سالم:
آزمون بر روی تعدادی داوطلب سالم انجام می‌شود که از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در بازه‌ی زمانی مشخص خودداری کرده‌اند.
2-آلودگی کنترل‌شده دست‌ها:
دست‌ها در سوسپانسیون استاندارد Escherichia coli (به‌عنوان ارگانیسم مرجع) غوطه‌ور می‌شوند. غلظت باکتریایی با استفاده از اسپکتروفوتومتر تنظیم می‌شود تا در محدوده‌ی OD تعیین‌شده در استاندارد قرار گیرد.
3-کاربرد فرآورده ضدعفونی‌کننده:
داوطلبان بر اساس دستورالعمل آزمون، مقدار مشخصی از فرآورده را روی دست‌ها مالش می‌دهند و اجازه داده می‌شود تا خشک شود (بدون استفاده از آب).
4-نمونه‌گیری قبل و بعد از ضدعفونی:
نمونه‌های میکروبی از نوک انگشتان قبل و بعد از استفاده از فرآورده جمع‌آوری شده و در محیط‌های کشت اختصاصی تلقیح می‌شوند.
5-کشت و شمارش کلنی‌ها:
پس از انکوباسیون در دمای کنترل‌شده، تعداد کلنی‌های زنده شمارش و کاهش لگاریتمی آن نسبت به نمونه شاهد محاسبه می‌شود.
معیار پذیرش
بر اساس الزامات EN 1500، فرآورده باید کاهشی معادل یا بیشتر از فرآورده مرجع (محلول 60% پروپانول) در جمعیت میکروبی نشان دهد.
کاهش لاگ حداقل 3 (یعنی 99.9%) در بار میکروبی به‌عنوان سطح مطلوب کارایی ضدباکتریایی در نظر گرفته می‌شود.
اهمیت ارزیابی ضد میکروبی
با گسترش پاتوژن‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک و ظهور بیماری‌های نوپدید مانند COVID-19، اهمیت اثبات علمی اثر ضد میکروبی محصولات بهداشتی بیش از پیش افزایش یافته است.
استفاده از روش‌های استاندارد بین‌المللی تضمین می‌کند که کارایی فرآورده مستقل از ترکیب شیمیایی (الکلی یا غیرالکلی) و شرایط محیطی ارزیابی می‌شود.
بررسی فرمولاسیون شامل تمام ترکیبات فعال، مرطوب‌کننده‌ها و افزودنی‌ها ضروری است تا مشخص شود هیچ‌کدام از اجزا موجب کاهش اثر ضد میکروبی نمی‌شوند.
خدمات آزمایشگاه پارس
آزمایشگاه پارس با دارا بودن کلین‌روم‌های مجهز و کلکسیون سویه‌های میکروبی استاندارد، خدمات زیر را ارائه می‌دهد:
آزمون کارایی ضدباکتریایی فرآورده‌های بهداشت دست بر پایه استاندارد EN 1500
آزمون شست‌وشوی بهداشتی دست (EN 1499)
آزمون ضدعفونی جراحی دست (EN 12791 / ASTM E1115)
ارزیابی اثر مهارکنندگی فرآورده‌های الکلی و غیرالکلی
گزارش کامل نتایج با تحلیل آماری و تفسیر فنی
Persian 
English 
Arabic