تست میکروبی

تست میکروبی؛ چیستی و چارچوب اجرایی

تعریف و اهداف

تست میکروبی: مجموعه آزمون‌ها برای شناسایی، شمارش و ارزیابی میکروارگانیسم‌ها در محصول/محیط.

اهداف: حفاظت سلامت، کنترل کیفیت، ارزیابی اثربخشی ضدعفونی/استریل، و پشتیبانی پژوهش.

کاربردهای رایج

داروسازی و بیودارو، تجهیزات پزشکی، غذا و آب، بهداشت محیط و اتاق تمیز.

مهم‌ترین آزمون‌ها (چک‌لیست)

شمارش کل: TAMC (باکتری‌های هوازی)، TYMC (مخمر/کپک).

حدود میکروبی: USP <61>/<62>، EP 2.6.12/13 (حضور/عدم حضور ارگانیسم‌های شاخص).

بار زیستی (Bioburden): ISO 11737-1 (پیش از استریل‌سازیِ دستگاه).

استریلیتی (Sterility): USP <71> / صافی غشایی یا کشت مستقیم (پس از فرایند آسپتیک/استریل).

اندوتوکسین/تب‌زایی: LAL/β-glucan طبق USP <85> (برای محلول‌های تزریقی/تماس با خون).

حساسیت آنتی‌بیوتیکی: دیسک دیفیوژن، MIC/MBC.

مایکوپلاسما (در کشت سلولی/بیولوژیک‌ها).

پایش اتاق تمیز: Settle/Contact plate و Air sampling بر پایه ISO 14644/14698.

تأیید اثربخشی ضدعفونی: آزمون‌های کاهش لگاریتمی بار میکروبی.

روش‌های پایه

فیلتراسیون غشایی (≤0.45 µm) برای مایعات/استخراج‌ها.

Plate Count: Spread/Pour plate؛ برای بار خیلی کم از MPN.

نمونه‌برداری سطحی: Contact plate/Swab (گزارش به CFU/ cm² یا قطعه).

انکوباسیون پیشنهادی: TAMC در 30–35°C (۳–۵ روز)، TYMC در 20–25°C (۵–۷ روز).

استانداردها و مرجع

دارویی: USP/EP/JP (به‌ویژه USP <61>/<62>/<71>/<85>).

تجهیزات پزشکی: ISO 11737-1/-2 (بایوبردن/استریلیتی)، ISO 11135/11137 (EO/گاما)، ISO 10993-1 (زیست‌سازگاری)، ISO 14644/14698 (اتاق تمیز).

گردش‌کار استاندارد (از نمونه تا گزارش)

1-طراحی روش و Method Suitability (خنثی‌سازی اثرات ضد‌میکروبی، اثبات Recovery 50–200%).

2-نمونه‌برداری استریل + کنترل‌های مثبت/منفی.

3-آزمون (MF یا Plate) با محیط‌های مناسب (TSA/SDA/TSB).

4-انکوباسیون کنترل‌شده (زمان/دما مستند).

5-شمارش و محاسبه (بازه قابل‌شمارش 30–300 CFU؛ رقت‌های سریالی).

6-گزارش: CFU/g، CFU/mL یا CFU/cm² + نتایج کنترل‌ها + داوری Pass/Fail نسبت به حدود استاندارد.

نکات کلیدی تجهیزات پزشکی

بایوبردن: تعیین سطح ورودی برای انتخاب/تأیید دوز استریل‌سازی و رسیدن به SAL 10⁻⁶.

استریلیتی: اثبات عدم وجود رشد پس از فرایند؛ روش صافی غشایی ترجیحی برای مایعات.

اندوتوکسین: برای مسیر خون/تزریقی الزامی.

پایش محیط: برنامه دوره‌ای متناسب با گرید (A/B/C/D) و حدود هشدار/اقدام.

نکات اجرایی طلایی

همیشه Suitability انجام دهید (اثر ماتریکس/ضد‌میکروب‌ها را خنثی کنید).

ثبت کامل Lot محیط‌ها/فیلترها، دما/زمان، تجهیزات، اپراتور.

برای قطعات پیچیده، ضریب تصحیح بازیابی (ISO 11737-1) تعیین کنید.

نتایج را به‌همراه عدم قطعیت و شناسایی ارگانیسم‌های غالب وقتی لازم است گزارش کنید.