کالاهای نساجی

آزمون اثر ضد باکتری با روش انتشار مستقیم دیسک (Disk Diffusion Test)

اهمیت آزمون

آزمون انتشار دیسک یا آزمون آگار (Kirby–Bauer) یکی از روش‌های استاندارد برای ارزیابی اثر ضد باکتریایی مواد و ترکیبات شیمیایی است. این آزمون برای سنجش میزان حساسیت یا مقاومت باکتری‌ها نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها و همچنین بررسی خاصیت آنتی‌باکتریال مواد خام، پوشش‌ها و فرآورده‌های صنعتی استفاده می‌شود.

در شرایطی که مقاومت میکروبی به آنتی‌بیوتیک‌ها در حال افزایش است، این آزمون به عنوان یکی از ابزارهای اصلی در بررسی کارایی ضد میکروبی و انتخاب مؤثرترین ترکیب ضد باکتری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

استاندارد مرجع

ارزیابی خاصیت ضد باکتری با استفاده از روش انتشار مستقیم دیسک در آزمایشگاه پارس بر اساس الزامات استاندارد زیر انجام می‌شود:

کد استاندارد	عنوان استاندارد	کاربرد
ISO 20645:2019	Textile fabrics — Determination of antibacterial activity — Agar diffusion plate test	ارزیابی فعالیت ضدباکتریایی مواد و پوشش‌ها با روش انتشار در آگار
CLSI M02-A13	Performance Standards for Antimicrobial Disk Susceptibility Tests	آزمون حساسیت آنتی‌بیوتیکی با روش Kirby–Bauer برای سویه‌های مرجع

هدف آزمون

هدف از انجام این آزمون، اندازه‌گیری توانایی مهار رشد باکتری‌ها در مجاورت ماده یا ترکیب آزمون‌شده است. نتایج به صورت قطر ناحیه عدم رشد (Zone of Inhibition) گزارش می‌شود که بیانگر میزان اثر ضدباکتریایی نمونه است.

روش انجام آزمون

آزمون طبق مراحل زیر در شرایط کنترل‌شده آزمایشگاهی اجرا میشود:

1-آماده‌سازی سوسپانسیون باکتریایی:

باکتری مورد آزمون (معمولاً Staphylococcus aureus، Escherichia coli یا Pseudomonas aeruginosa) از کلونی تازه کشت داده شده تهیه و در سرم فیزیولوژی همگن می‌شود.

2-کشت در محیط مولر-هینتون آگار (Mueller–Hinton Agar):

سوسپانسیون باکتری با غلظت مشخص (مطابق با استاندارد مک‌فارلند 0.5) بر روی سطح محیط پخش می‌شود تا پوشش یکنواختی ایجاد گردد.

3-قرار دادن دیسک‌ها یا نمونه‌ها:

دیسک‌های آغشته به ماده ضدباکتری یا نمونه مورد آزمون روی سطح آگار قرار داده می‌شوند.

4-انکوباسیون:

پلیت‌ها به مدت ۱۸ تا ۲۴ ساعت در دمای ۳۷ درجه سانتی‌گراد انکوبه می‌شوند.

5-اندازه‌گیری ناحیه عدم رشد:

پس از انکوباسیون، قطر ناحیه شفاف اطراف هر دیسک (Zone of Inhibition) با خط‌کش یا کولیس دقیق اندازه‌گیری می‌شود.

6-تفسیر نتایج:

بر اساس جدول تفسیر استاندارد (مطابق CLSI M100)، نتایج به صورت زیر گزارش می‌شوند:

S (Susceptible): حساس

I (Intermediate): نیمه‌حساس

R (Resistant): مقاوم

محاسبه و تحلیل نتایج

هرچه قطر هاله عدم رشد (mm) بزرگ‌تر باشد، اثر ضدباکتریایی ماده بیشتر است.
در آزمون مقایسه‌ای، نتایج نمونه‌ها با کنترل مثبت (آنتی‌بیوتیک مرجع) مقایسه می‌شود تا کارایی نسبی ماده مشخص گردد.

برای بررسی کمی‌تر، آزمون انتشار دیسک معمولاً در کنار آزمون‌های تعیین حداقل غلظت مهاری (MIC) و حداقل غلظت باکتری‌کشی (MBC) انجام می‌شود.

مزایای روش انتشار دیسک

ساده، سریع و مقرون‌به‌صرفه

قابلیت مقایسه بین ترکیبات مختلف

امکان استفاده برای طیف وسیعی از میکروارگانیسم‌ها

قابل اجرا برای مواد آنتی‌باکتریال، دارویی، منسوجات و پوشش‌های سطحی

خدمات آزمایشگاه پارس

آزمایشگاه پارس با بهره‌گیری از تجهیزات دقیق و سویه‌های استاندارد، خدمات زیر را ارائه می‌دهد:

آزمون اثر ضدباکتری با روش انتشار دیسک مطابق ISO 20645

آزمون آنتی‌بیوگرام بالینی با روش Kirby–Bauer / CLSI

آزمون MIC و MBC جهت تعیین حداقل غلظت مهاری و کشندگی

مقایسه اثربخشی ترکیبات ضد میکروبی صنعتی و دارویی

ارائه گزارش فنی شامل قطر نواحی عدم رشد و تفسیر علمی نتایج