تست خون سازگاری

تست خون‌سازگاری (Blood Compatibility / Crossmatching)

هدف اصلی:

پیشگیری از واکنش‌های همولیتیک خطرناک هنگام انتقال خون، ناشی از آنتی‌بادی‌های سیستم گروه خونی ABO یا سایر آنتی‌ژن‌ها.

مراحل اصلی تست سازگاری خون

1. تعیین گروه خونی (ABO و Rh)

هم در گیرنده و هم در اهداکننده.

2.غربالگری آنتی‌بادی (Antibody Screening)

جست‌وجوی آنتی‌بادی‌های غیرمنتظره علیه آنتی‌ژن‌های غیر ABO در پلاسمای گیرنده.

3.تست کراس‌مچ (Crossmatch)

مخلوط‌کردن سرم گیرنده با گلبول قرمز اهداکننده و بررسی آگلوتیناسیون یا همولیز.

اگر واکنش ایجاد شود → خون ناسازگار است.

زمان انجام تست

باید حداکثر ظرف ۳ روز قبل از تزریق نمونه جدید از بیمار گرفته شود در شرایط:

دریافت خون در ۳ ماه اخیر

بارداری در ۳ ماه اخیر

تاریخچه بیمار نامشخص

علت: احتمال تولید آنتی‌بادی‌های جدید طی این بازه.

روش‌های نوین

ID CORE XT و کیت‌های ژنتیکی:
تعیین همزمان ۳۷ آنتی‌ژن از ۱۰ گروه خونی مختلف در <۴ ساعت از یک نمونه DNA.

مزایا: افزایش ایمنی انتقال خون، تعیین دقیق‌تر سازگاری، کارآمد در بیماران با تزریق مکرر (مانند تالاسمی یا سلول داسی شکل).

کاربردهای تست خون‌سازگاری

انتقال خون ایمن (اورژانسی یا انتخابی)

پیشگیری از عوارض بارداری (ناسازگاری Rh)

پیوند عضو یا مغز استخوان

غربالگری بیماران خاص با کم‌خونی شدید یا اختلالات خونی

روش‌های متداول

سرولوژیک (آنتی‌ژن – آنتی‌بادی):

لوله آزمایش، اسلاید یا سیستم‌های خودکار.

مولکولی (DNA-based typing):

زمانی که تست سرولوژیک کافی نباشد یا به دقت بسیار بالا نیاز باشد.

اهمیت مواد زیست‌سازگار در سازگاری خونی

جلوگیری از واکنش‌های موضعی/سیستمیک

کاهش تخریب سلولی و سمیت

تضمین ایمنی و اثربخشی ابزارهای پزشکی مرتبط با خون (کاتتر، فیلتر، پمپ و …)

تأیید ایمنی از طریق استانداردهای ISO 10993 (زیست‌سازگاری)

تست سازگاری خون یعنی یک تمرین آزمایشی در آزمایشگاه قبل از انتقال واقعی، تا مطمئن شویم که خون اهداکننده و گیرنده بدون ایجاد واکنش خطرناک، کنار هم کار می‌کنند.